Bezrobocie w Polsce


Dane podstawowe
(dostępne po komunikacie ministra Pracy i Polityki Społecznej, tj. około 7. dnia każdego miesiąca)

Liczba osób bezrobotnych | Stopa bezrobocia rejestrowanego | Wakaty


Wskaźniki polityki rynku pracy
(dostępne po publikacji Biuletynu Statystycznego przez GUS, tj. około 25. dnia każdego miesiąca)

Jak radzą sobie osoby bezrobotne? | Jak "pomagają" sobie urzędy pracy? | Jak trudno jest pracodawcom?


Wskaźniki strukturalne
(dostępne po publikacji Biuletynu Statystycznego przez GUS, tj. około 25. dnia każdego miesiąca)

Młodzi i starsi wśród osób zarejestrowanych | Prawo do zasiłku | Doświadczenie osób bezrobotnych


Analizy GRAPE

Komentarz do komunikatu MPiPS Komentarz do danych GUS z rynku pracy

Po co odsezonowywać dane?


Dane podstawowe

Liczba osób bezrobotnych

Komentarz GRAPE: od IV kwartału 2008 roku obserwujemy stabilny wzrost liczby osób bezrobotnych. Jakiekolwiek spadki mają charakter wyłącznie sezonowy. Na koniec 2013 r. przyrost w porównaniu do października 2008 (po odsezonowaniu) to łącznie ponad 700 tys. osób!


Stopa bezrobocia rejestrowanego

Komentarz GRAPE: od IV kwartału 2008 roku obserwujemy systematyczny wzrost stopy bezrobocia, przy czym w roku 2013 mowa głównie o stabilizacji tego wskaźnika. Jakiekolwiek spadki mają charakter wyłącznie sezonowy. W porównaniu z październikiem 2008 r. (po odsezonowaniu) stopa bezrobocia jest w 2013 r. o ok. 4 pp wyższa!


Liczba wakatów w urzędach pracy

Komentarz GRAPE: spowolnienie gospodarcze skutkowało spadkiem liczby ofert zgłaszanych do urzędów pracy. O ile od kilku miesięcy mówić należy o stabilizcaji (a nie dalszych spadkach) to i tak obecnie trafia do urzędów pracy o miejsc pracy mniej niż w początkach 2008 r (po odsezonowaniu) – wówczas było to ponad 110 tys. ofert a obecnie poniżej 70 tys.


Wskaźniki polityki rynku pracy

Jak (nie)pomocne są urzędy pracy?

(wskaźnik penetracji = znajdujący pracę / oferty pracy)

Komentarz GRAPE: wskaźnik penetracji mówi o tym ile osób znajdzie pracę samodzielnie w porównaniu do tych, dla których ofertę pozyskały urzędy pracy. Jeśli wynosi np. 2 oznacza to, że na każdy jeden wakat, który pozyskały dla swoich osób bezrobotnych urzędy pracy, przeciętnie 1 osoba bezrobotna znalazła pracę samodzielnie (tj. bez wsparcia urzędów pracy). Od początku spowolnienia gospodarczego wskaźnik penetracji systematycznie rośnie, czyli względnie coraz więcej zarejestrowanych osób bezrobotnych, które znajdują pracę, osiąga ten efekt samodzielnie. Przy spadającej liczbie ofert pracy pozyskanych przez urzędy pracy (patrz: wykres liczby wakatów) oznacza to, że choć być może ofert pracy jest mniej, to także urzędy pozyskują mniej z dostępnych ofert pracy.


Jak "pomagają" sobie urzędy pracy?

(wyrejestrowania z powodu znalezienia pracy i usunięcia z rejestru)

Komentarz GRAPE: W każdym miesiącu w danym urzędzie pracy liczba zarejestrowanych osób bezrobotnych maleje z dwóch powodów: część osób znalazła pracę, a część osób została wykreślona dlatego, że zdaniem urzędu ktoś nie dość aktywnie poszukiwał pracy. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest dość ogólna definiując, za jaką "przewinę" można zastosować taką sankcję. Co więcej, od 1 stycznia 2009 wykreślenie z rejestrów obowiązuje przez 270 dni (tj. nie można wrócić do urzędu pracy i zarejestrować się jako osoba bezrobotna wcześniej niż 270 dni po takiej decyzji). Obecnie na ok. 100 tys. osób bezrobotnych, które znalazły pracę, niemal 120 tys. osób zostało usuniętych z rejestrów przez pracowników PUP. Oznacza to, że ponad połowa „spadku” liczby osób bezrobotnych związana jest z działaniami administracyjnymi a nie z poprawą sytuacji na rynku pracy. Tendencja ta utrzymuje się od roku 2004, ale z różną intensywnością. Szczególnie uderzający był okres początku "kryzysu gospodarczego", gdy w czasach minister Jolanty Fedak zabiegano o to, by w Polsce bezrobocie nie rosło. W pierwszym kwartale 2014 r – czy to w oczekiwaniu na efekty reformy, która jeszcze nie opuściła parlamentu, czy z innych powodów – służby zatrudnienia wracają do tego skutecznego i taniego środka "walki z bezrobociem".



Jak trudno jest pracodawcom?

(wskaźnik napięcia = liczba osób bezrobotnych / oferty pracy)

Komentarz GRAPE: od roku 2009 rośnie wskaźnik napięcia, tj. liczba zarejestrowanych osób bezrobotnych przypadających na pojedynczą zgłoszoną ofertę. Oznacza to że o daną ofertę pracy stara się coraz więcej osób. Dla osób poszukujących pracy oznacza to, że szanse jej znalezienia są coraz mniejsze. Dla pracodawców oznacza to, że mogą coraz bardziej "wybierać" pomiędzy kandydaturami. Takie zjawisko określa się mianem "rynku pracodawcy". W ostatnich miesiącach można zaobserwować delikatne wyhamowanie wskaźnika.


Wskaźniki struktury na rynku pracy

Młodzi i starsi na rynku pracy

 

Komentarz GRAPE: Na przestrzeni ostatnich lat obserwujemy stały wzrost odsetka osób starszych w grupie bezrobotnych. Równocześnie najmłodsi stanowią coraz niższy procent bezrobotnych. Od roku 2011 osoby starsze zaczęły stanowić większą część bezrobotnych niż grupa najmłodsza. Może to być pośrednia konsekwencja starzenia się społeczeństwa.




Osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku i procent osób bezrobotnych otrzymujących zasiłek

 

Komentarz GRAPE: Prawo do zasiłku wygasa w Polsce po 12 miesiącach od momentu rejestracji w urzędzie pracy. Co więcej, wiele osób nie ma prawa do zasiłku nawet w pierwszym dniu od rejestracji (np. osoby bez doświadczenia zawodowego albo osoby, które pracowały krótko po poprzednim okresie bezrobocia). W konsekwencji, wbrew obiegowym opiniom, faktycznie zasiłek dla osób bezrobotnych pobiera zdecydowana mniejszość (ok. 10-15%) zarejestrowanych osób bezrobotnych.


Osoby bezrobotne bez doświadczenia zawodowego

 

Komentarz GRAPE: Zgodnie z ustawą osoby bez doświadczenia zawodowego znajdują się w tzw. "szczególnej" sytuacji na rynku pracy. Sęk w tym, że w większości doświadczenia zawodowego nie mają absolwenci (którzy i tak są w "szczególnej sytuacji", jako osoby poniżej 25 roku życia, 27 roku życia w przypadku absolwentów studiów wyższych). W praktyce te dwie kategorie – osoby bez doświadczenia i osoby młode – są niemal tożsame z tą różnicą, że nie wszystkie osoby młode nie miały przed rejestracją doświadczenia zawodowego.


Po co odsezonowywać dane?